Budowa jachtu żaglowego:

Zobacz! Jak ładnie zamontowana jest ta podwięź wantowa, na sterburcie tego slupa o ożaglowaniu gaflowym!
Kompendium wiedzy o budowie jachtu żaglowego – od poszycia po takielunek, od kambuza po instalację gazową.

Spis treści

  1. Podział jachtów żaglowych
  2. Materiały konstrukcyjne
  3. Jak powstaje jacht laminatowy
  4. Kadłub i pokład — nazewnictwo
  5. Takielunek stojący i ruchomy
  6. Typy ożaglowania
  7. Żagle — budowa i rodzaje
  8. Osprzęt pokładowy i cumowniczy
  9. Szkielet kadłuba i pomieszczenia skrajne
  10. Urządzenie sterowe
  11. Wnętrze jachtu
  12. Instalacje na jachcie
  13. Silnik zaburtowy
  14. Słownik pojęć

Rozdział 1

Podział jachtów żaglowych

Zanim zaczniemy rozkładać jacht na części, warto wiedzieć, z jakim w ogóle typem jednostki mamy do czynienia. Jachty żaglowe dzielimy według czterech głównych kryteriów:

  1. materiału konstrukcyjnego — drewno, stal, laminat (najczęściej dziś spotykany),
  2. liczby kadłubów — jednokadłubowiec (monohull), katamaran, trimaran,
  3. przeznaczenia — rekreacyjne, sportowe, szkoleniowe,
  4. rejonu żeglugi — śródlądowe i morskie.
Budowa jachtu -Podział jachtów żaglowych - liczby kadłubów
Rys. 1. Podział jachtów żaglowych ze względu na liczbę kadłubów.

Zapamiętaj: Pytania o „jachty śródlądowe / morskie” oraz „rekreacyjne / sportowe / szkoleniowe” pojawiają się rzadko wprost, ale znajomość podziału pomaga zrozumieć dalsze pytania o wyposażenie — inny zestaw świateł, inne wymogi bezpieczeństwa dotyczą jachtu morskiego niż śródlądowego.

Rozdział 2

Materiały konstrukcyjne

Historycznie jachty budowano z drewna, później z stali, a od kilkudziesięciu lat dominującym materiałem jest laminat (kompozyt szklano-poliestrowy) — lekki, tani w produkcji seryjnej i łatwy w naprawie.

MateriałZaletyWady
Drewnotradycja, dobre tłumienie drgań, estetykapracochłonna konserwacja, podatność na gnicie
Stalwytrzymałość, odporność na uszkodzenia mechaniczneciężar, korozja, konieczność zabezpieczeń antykorozyjnych
Laminat (GRP)lekkość, produkcja seryjna z jednej formy, łatwe naprawy żywicąstarzenie się żywicy, osmoza przy złej jakości laminatu
Tab. 1. Porównanie materiałów konstrukcyjnych

Rozdział 3

Jak powstaje jacht laminatowy

Skoro większość jachtów szkoleniowych to laminat, warto znać kolejność jego powstawania — to pytanie „za kulisami”, które pomaga zrozumieć, dlaczego kadłub i pokład sklejane są jako dwie oddzielne skorupy.

Rys. 14. Najważniejsze zasady bezpiecznej eksploatacji silnika zaburtowego.
Rys. 14. Najważniejsze zasady bezpiecznej eksploatacji silnika zaburtowego.

Żelkot to zewnętrzna, gładka warstwa żywicy nadająca kolor i ochronę przed wodą — to właśnie ją widzimy jako „lakier” kadłuba. Pod nią leżą kolejne warstwy maty szklanej przesycone żywicą poliestrową, budujące sztywność struktury (tzw. laminat GRP — glass reinforced plastic).

⚓ ⚓ ⚓

Rozdział 4

Kadłub i pokład — nazewnictwo

Podstawa podstaw: orientacja na jachcie i nazwy stref pokładu. To jedne z najważniejszych pojęć do zapamiętania.

Rys. 3. Podstawowe strefy kadłuba i pokładu jachtu (widok z boku i góry).

Uwaga: „Fordek” to pokład dziobowy, a „achterdek” to pokład rufowy — te dwa terminy bywają
zamieniane w dystraktorach (błędnych odpowiedziach). Zapamiętaj: Fordek jak
Front (przód).

Burty określamy zawsze patrząc od rufy w stronę dziobu: lewa burta (bakburta) i prawa burta (sterburta). To samo dotyczy świateł pozycyjnych — czerwone światło zawsze po lewej, zielone po prawej.

Rozdział 5

Takielunek stojący i ruchomy

Takielunek stojący to liny (dziś zwykle stalowe) utrzymujące maszt w pozycji pionowej — nie są wybierane podczas żeglugi. Takielunek ruchomy to liny służące do stawiania, opuszczania i ustawiania żagli.

Rys. 4. Takielunek stojący (want, sztag, achtersztag, salingi) i przykład takielunku ruchomego (fał grota). Charakterystyczne punkty masztu: pięta (dół) i top (góra).
ElementRolaTyp
Sztag (forsztag)utrzymuje maszt od dziobu; pierwszy sztag licząc od dziobu to forsztag, na nim stawiany jest fok/kliwerstały
Achtersztagutrzymuje maszt od rufystały
Bezansztagutrzymuje bezanmaszt (na jachtach dwumasztowych, np. keczu)stały
Jumpsztagusztywnia górną część masztu, zapobiega jego wygięciu do przodustały
Wanty kolumnowebiegną od pokładu do dolnej części masztu (kolumny)stały
Wanty topowe (stenwanty)biegną od topu masztu do burty; wraz z wantami kolumnowymi zapobiegają przewróceniu masztu na bokstały
Salingirozpórki poprawiające kąt podparcia wantstały
Topenantalina podtrzymująca nok bomu (lub biegnąca między topami masztów)stały/pomocniczy
Fałlina do podnoszenia żagla — bez fałów nie da się postawić żagliruchomy
Kontrafałlina pracująca w kierunku przeciwnym do szoturuchomy
Szotlina do regulacji kąta ustawienia żaglaruchomy
Obciągacz bomuzapobiega nadmiernemu unoszeniu się bomu pod wpływem parcia wiatru na żagielruchomy
Tab. 2. Elementy olinowania stałego (stojącego) i ruchomego

Zapamiętaj: Róg fałowy grota po postawieniu znajduje się przy topie masztu (górze),
a róg halsowy grota — przy pięcie bomu (tam, gdzie bom łączy się z masztem
— okucie zwane gardą). Żagiel można mocować do masztu za pomocą raksów
lub listwy (lataczy) — nie karabińczyków czy pełzaczy, które służą do innych zastosowań.
Jumpsztag usztywnia maszt (nie bom i nie spinakerbom), a pierwszy sztag
licząc od dziobu to forsztag.

Budowa gafla i bomu (ożaglowanie gaflowe)

Na starszych jachtach i łodziach tradycyjnych żagiel przymasztowy jest rozpięty nie tylko na maszcie i bomie, ale też na dodatkowym drzewcu — gaflu. To źródło bardziej szczegółowego, ale wartego poznania nazewnictwa.

Rys. 4a. Budowa bomu (pięta, nok, wzdłużnik, likszpara, młynek) i gafla (garda/szpona, pik, prowadnica pikfału, mocowanie pikfału, koraliki/rakszloty).

Zapamiętaj: Uwaga na fałszywe skojarzenie: końce bomu to pięta i nok,
a końce gafla to pięta i pik (garda to inna nazwa pięty
gafla — okucie mocujące do masztu). Testy lubią zamieniać te nazwy między bomem a gaflem.

Rozdział 6

Typy ożaglowania

Warto rozróżniać dwie odrębne klasyfikacje ożaglowania — nie należy ich ze sobą mylić:

  1. podział wg liczby masztów i układu żagli (slup, kecz, kuter, ket, jol, szkuner, sluter),
  2. podział wg kształtu i sposobu rozpięcia żagla (bermudzkie, gaflowe, rejowe, łacińskie, lugrowe, rozprzowe).

Podział wg liczby masztów i układu żagli

Rys. 5. Cztery podstawowe typy ożaglowania.

Zapamiętaj: Na keczu najbliżej rufy stoi żagiel zwany bezanem — pytanie o to pojawia się
niemal w każdym zestawie. Zapamiętaj też: ket to jacht z jednym masztem i jednym żaglem
(samym grotem) — bez foka, a slup to jeden maszt i dwa żagle (grot + fok).

TypCharakterystyka
Sluterjeden maszt jak w slupie/kutrze, ale z inną proporcją i pozycją masztu — pośredni między slupem a kutrem
Joljacht dwumasztowy; mały maszt bezanowy stoi za urządzeniem sterowym (za sterem) — to odróżnia go od kecza
Keczjacht dwumasztowy; mały maszt bezanowy stoi przed urządzeniem sterowym
Szkunerjacht co najmniej dwumasztowy, w którym maszt rufowy (grotmaszt) jest równy lub wyższy od masztu dziobowego (fokmasztu)
Tab. 2a. Pozostałe typy ożaglowania

Zapamiętaj: Kluczowe rozróżnienie jol / kecz: jeśli mały żagiel rufowy jest za sterem —
to jol; jeśli przed sterem — to kecz. Wśród jachtów dwumasztowych
warto pamiętać: slup i jol nie są tym samym co
jol i kecz — tylko jol i kecz to typy dwumasztowe.

Podział wg kształtu i rozpięcia żagla

Ta sama liczba masztów może nieść zupełnie inaczej skrojony i rozpięty żagiel. Poniżej rozpoznawanie sylwetek następujących typów ożaglowania:

Rys. 5a. Sześć typów ożaglowania wg kształtu i rozpięcia żagla, rozpoznawanych po sylwetce.
TypCecha rozpoznawcza
Bermudzkietrójkątny żagiel na prostym maszcie, bez dodatkowych drzewc — dziś najpopularniejsze
Gafloweczworokątny żagiel rozpięty między masztem, bomem i gaflem (górnym drzewcem)
Rejoweprostokątne żagle rozpięte na poziomych rejach, prostopadłych do masztu — klasyczny takielunek żaglowców
Łacińskietrójkątny żagiel na długiej, ukośnej rei, typowy dla Morza Śródziemnego
Lugroweczworokątny żagiel na ukośnej rei, asymetrycznie względem masztu
Rozprzowe (gunter)żagiel stawiany na maszcie między dwoma drzewcami (dodatkowy krótki maszt/gafel pionowy przedłużający maszt główny)
Tab. 2b. Charakterystyka typów ożaglowania wg kształtu żagla

⚓ ⚓ ⚓

Rozdział 7

Żagle — budowa i rodzaje

Rodzaje żagli

  • Żagle przymasztowe — grot, bezan, trajsel,
  • Sztaksle (żagle przysztagowe) — fok, kliwer, genua, fok sztormowy,
  • Żagle dodatkowe — spinaker (lekki, balonowy żagiel stawiany na kursach od półwiatru do fordewindu), genaker.

Współcześnie żagle szyje się niemal wyłącznie z dacronu (poliestrowa tkanina techniczna) — nie z bawełny czy sizalu, które są dystraktorami w teście. Żagiel składa się z zszytych brytów — prostokątnych pasów materiału tworzących właściwy kształt (skrętność) powierzchni żaglowej. Aby wzmocnić żagiel w newralgicznych miejscach, na jego brzegach i rogach naszywa się dodatkowe warstwy tkaniny, tworząc tzw. banty — to inny element niż bryty (bryty budują całą powierzchnię, banty wzmacniają krawędzie i rogi).

Liny i drobny osprzęt żagla

TerminZnaczenie
Liklinalina obramowująca przedni i dolny lik żagla trójkątnego — zapobiega rozciąganiu się tkaniny i pomaga przy mocowaniu żagla
Likszparawydrążenie (rowek) w maszcie lub bomie, w które wkłada się liklinę żagla
Halslinkalinka łącząca żagiel z piętą bomu
Marlinkacienka linka służąca do mocowania żagla do gafla lub bomu
Reflinalina obramowująca żagiel wzdłuż liku, wzmacniająca krawędź
Refsejzingi (reflinki)krótkie linki, którymi przywiązujemy zrefowaną część żagla, przewleczone przez remizki
Remizkiwzmocnione oczka na refbancie służące do mocowania reflinek/refsejzingów
Refbanta (refbryt)wzmocniony pas żagla biegnący równolegle w pewnej odległości od bomu, z remizkami
Wimpelchorągiewka na topie masztu wskazująca kierunek wiatru pozornego
Prowadnica szotów fokaszyna na pokładzie umożliwiająca regulację położenia rogu szotowego foka
Tab. 3. Liny i elementy związane bezpośrednio z żaglem

Zapamiętaj: Przy prawidłowo postawionym foku najbliżej sztagownika (okucia mocującego sztag do pokładu)
znajduje się róg halsowy. Elementem składowym każdego żagla jest
bryt — fał i nok to elementy takielunku/drzewc, nie samego żagla.

Anatomia żagla (na przykładzie grota)

Rys. 6. Budowa grota — liki (przedni, dolny, wolny), rogi (fałowy, halsowy, szotowy), bryty i banty, listwa usztywniająca oraz pas refowy z remizką i reflinkami (refsejzingiem).

Zapamiętaj: W ożaglowaniu bermudzkim liki to: dolny, przedni i wolny — to najczęściej
powtarzające się pytanie o żagle. Uważaj na dwa podobnie brzmiące, ale różne terminy:
żagiel szyty jest z brytów (prostokątne pasy budujące całą powierzchnię),
natomiast banty to dodatkowe warstwy tkaniny naszyte na brzegach i rogach
żagla dla wzmocnienia — to nie synonimy, tylko dwa różne elementy konstrukcji żagla.

Refowanie

Zmniejszenie powierzchni ożaglowania dla bezpieczeństwa żeglugi to refowanie. Główny żagiel na slupie refujemy zwykle zwijając go do wysokości refbanty (widocznej na rysunku jako jaśniejszy pas) i zabezpieczając reflinkami (refsejzingiem) przewleczonymi przez remizki — wzmocnione oczka w żaglu na wysokości pasa refowego.

Rozdział 8

Osprzęt pokładowy i cumowniczy

Rys. 7. Podstawowy osprzęt do prowadzenia i mocowania lin.
Rys. 8. Cumy: dziobowa i rufowa idą prosto do nabrzeża; szpringi biegną ukośnie i blokują ruch jachtu wzdłuż burty; bresta idzie prostopadle do nabrzeża.

Zapamiętaj: Szpring dziobowy to lina idąca z dziobu jachtu w kierunku rufy i mocowana
na lądzie za jachtem — zapobiega przesuwaniu się jachtu do przodu. Uważaj na dystraktory
odwracające kierunki (np. „lina idąca z jachtu na ląd w kierunku dziobu, zamocowana na rufie” —
to właśnie definicja szpringu rufowego, nie dziobowego).

Pozostały osprzęt pokładowy i takielunkowy

Warto umieć rozpoznać zdjęcia/rysunki konkretnych okuć i znać ich nazwę — poniżej kluczowe elementy spoza podstawowej czwórki (kausza, kipa, kluza, knaga).

ElementOpis
Kabestanmały wciągarka/kołowrót z korbą do wybierania lin pod dużym obciążeniem (np. szotów)
Półkluzaokucie podobne do kluzy, ale otwarte z jednej strony (litera „U”), ułatwia szybkie założenie liny
Podwięź (burtowa)okucie na pokładzie/burcie, do którego mocujemy wanty
Sztagownikokucie na pokładzie, do którego mocujemy sztag
Ściągaczelement (śruba napinająca) do regulacji naciągu want/sztagów
Szeklemetalowe ogniwa łączące elementy olinowania oraz inny osprzęt między sobą
Gniazdoelement w kadłubie, w którym utwierdzona jest pięta masztu
Lazy jacksystem linek podpiętych do masztu, tworzący „pokrowiec” ułatwiający opuszczanie i składanie grota
Kipy lub bloczkielementy, przez które prowadzone są szoty foka na pokładzie
Tab. 5. Dodatkowy osprzęt pokładowy

Zapamiętaj: Nie myl podwięzi (mocowanie want) ze sztagownikiem
(mocowanie sztagu) — to dwa osobne okucia pokładowe o różnym przeznaczeniu. „Lazy jack”
to lina/system pomocny przy opuszczaniu grota, a nie sztormreling czy lajflina.

Rozdział 9

Szkielet kadłuba i pomieszczenia skrajne

Poza pomieszczeniami mieszkalnymi (mesa, kambuz, kingston — patrz następny rozdział), warto poznać skrajne przedziały kadłuba oraz podstawowe elementy jego konstrukcji nośnej.

Rys. 9a. Skrajne przedziały kadłuba (forpik, achterpik), właz dziobowy (forluk), pawęż i stępka jako podstawowy element konstrukcji wzdłużnej.
TerminZnaczenie
Forpikprzedni (dziobowy) przedział/schowek kadłuba
Achterpikrufowy przedział/schowek kadłuba
Forlukwłaz dziobowy — pokładowy otwór wejściowy do forpiku
Bakistamiejsce na pokładzie, w którym przechowujemy osprzęt (nie mylić z forpikiem — sypialnią dziobową)
Pawęż (skrajnia rufowa)element konstrukcyjny zamykający kadłub od rufy (płaska rufa)
Stępka (kil)główny, najniżej położony element konstrukcji wzdłużnej jachtu — „kręgosłup” kadłuba
Wzdłużnica głównawzdłużny element szkieletu kadłuba wzmacniający jego konstrukcję
Dennikpoprzeczny element szkieletu w dnie kadłuba
Kilsonwzdłużny element konstrukcyjny nad stępką, wzmacniający dno
Skrzynia mieczowaelement konstrukcyjny, w którym porusza się miecz (płetwa boczna)
Gretingpodłoga (ruszt) na jachcie
Tab. 6. Elementy konstrukcyjne kadłuba i przedziały skrajne

Zapamiętaj: Forpik to schowek/przedział dziobowy, achterpik — rufowy.
Pawęż to inaczej skrajnia rufowa — element konstrukcyjny rufy, a nie
manewr żeglugi zygzakiem ani wąż do wody. Stępka to inaczej kil — główny element
konstrukcji wzdłużnej, nie część masztu.

Rozdział 10

Urządzenie sterowe

Urządzenie sterowe jachtu kabinowego składa się z kilku współpracujących elementów:

Rys. 9b. Urządzenie sterowe: płetwa sterowa, jarzmo, rumpel i rogatnice mocujące do pawęży.
ElementRola
Płetwa sterowagłówny element wytwarzający siłę hydrodynamiczną zmieniającą kurs jachtu
Jarzmołączy górną część płetwy sterowej z rumplem/systemem sterowania
Rumpeldrążek do bezpośredniego sterowania płetwą
Rogatnicaelement składowy urządzenia sterowego mocujący płetwę do pawęży
Fał płetwy sterowejlina, za pomocą której podnosimy/opuszczamy płetwę sterową (na jachtach z podnoszoną płetwą)
Tab. 7. Elementy urządzenia sterowego

Zapamiętaj: Urządzenie sterowe składa się z rumpla, jarzma i płetwy sterowej — pawęż
to element kadłuba (skrajnia rufowa), do którego mocowane są rogatnice, a nie część
samego urządzenia sterowego.

Rozdział 11

Wnętrze jachtu

Pomieszczenia na typowym jachcie kabinowym, od dziobu do rufy:

Rys. 10. Rozkład typowych pomieszczeń jachtu kabinowego (widok z góry, schematycznie).
PomieszczenieFunkcja
Kubryksypialnia (zwykle dziobowa)
Mesasalon / jadalnia, miejsce spotkań załogi
Kambuzkuchnia — tu gotujemy posiłki
Kingstontoaleta (WC) na jachcie
Kabina nawigacyjnamiejsce pracy sternika/nawigatora z mapami i przyrządami
Pentraspiżarnia — przechowywanie prowiantu
Bakistaschowek na pokładzie (np. na cumy, fendry)
Tab. 3. Pomieszczenia jachtowe

Zapamiętaj: „Miejsce, w którym można ugotować posiłek” to kambuz — nie mylić z
kingstonem (toaleta) czy mesą (jadalnia, ale nie miejsce gotowania).

Rozdział 12

Instalacje na jachcie

Jacht kabinowy to małe „mieszkanie” na wodzie — ma własne instalacje, o których warto wiedzieć nie tylko z ciekawości, ale i bezpieczeństwa.

  1. Instalacja elektryczna 12V — zasilana z akumulatora (najczęściej żelowego), sterowana panelem z bezpiecznikami.
  2. Instalacja gazowa — butla gazowa zasilająca kuchenkę; gaz jest cięższy od powietrza i w razie wycieku gromadzi się w zęzie (najniższym miejscu kadłuba) — dlatego zawory butli powinny być zamykane po użyciu, a nie stale otwarte. Szczelność instalacji gazowej sprawdzamy bezpiecznie wodą z płynem do mycia naczyń (bąbelki ujawnią nieszczelność) — nigdy płomieniem zapałki czy zapalniczki.
  3. Instalacja wodna — zbiornik wody słodkiej i pompa dostarczająca ją do zlewu.
  4. Instalacja sanitarna — toaleta chemiczna (kingston); jej opróżnianie odbywa się w porcie, w wyznaczonym miejscu, lub — na otwartych wodach — w odpowiedniej odległości od brzegu, zgodnie z lokalnymi przepisami.
  5. Instalacja osuszania zęzy — pompa ręczna lub elektryczna usuwająca wodę zbierającą się w najniższej części kadłuba (zęzie).
Rys. 11. Butla gazowa i akumulator — kluczowe elementy instalacji jachtowych.
Rys. 12. Zęza — najniższe miejsce kadłuba, skąd woda (i ewentualnie gaz) musi być usuwana pompą.

Zapamiętaj: Kolejność otwierania przy uruchamianiu kuchenki gazowej: najpierw zawór na butli,
potem kurek kuchenki — nigdy odwrotnie, i zawory butli nie powinny być
otwarte na stałe.

Rozdział 13

Silnik zaburtowy (przyczepny)

Rys. 13. Kolejność uruchamiania silnika zaburtowego.
Rys. 14. Najważniejsze zasady bezpiecznej eksploatacji silnika zaburtowego.

Zapamiętaj: Jeśli po uruchomieniu silnika nie widać wypływającej wody chłodzącej — należy
natychmiast wyłączyć silnik i ustalić przyczynę usterki. Paliwo do
silnika czterosuwowego to zwykła benzyna (mieszanki benzyny z olejem
używa się w silnikach dwusuwowych — to częsty dystraktor w teście).

ZagadnienieDo zapamiętania
Przelicznik mocy1 kW (kilowat) ≈ 1,36 KM
Gaźnikurządzenie wytwarzające mieszankę paliwowo-powietrzną
Nakrętka odpowietrznikamocowana jest na nakrętce zbiornika paliwa — odkręcamy ją przed uruchomieniem
Ssanie przy zimnym silnikudźwignię ssania ustawiamy w pozycji ssanie maksymalne
Obudowa silnikapodczas pracy silnika nie zdejmujemy obudowy, a przy zdjętej — nie zakładamy jej z powrotem w trakcie pracy
Wlew „FUEL”wlewamy paliwo
Wlew „WASSER”wlewamy wodę (niem. Wasser = woda)
Transport zbiornika paliwanapełniamy, zostawiając trochę miejsca na wzrost ciśnienia przy wzroście temperatury
Kolejność zamykania kuchenki gazowejnajpierw kuchenka, potem butla z gazem — odwrotnie niż przy otwieraniu
Tab. 8. Dodatkowe fakty o silniku zaburtowym

⚓ ⚓ ⚓

Rozdział 14

Słownik pojęć — budowa jachtu

Zestawienie najważniejszych pojęć z zakresu budowy jachtu, pogrupowanych tematycznie.

PojęcieZnaczenie
Fordekpokład dziobowy
Achterdekpokład rufowy
Forpikprzedni (dziobowy) przedział/schowek kadłuba
Achterpikrufowy przedział/schowek kadłuba
Forlukwłaz dziobowy
Bakistamiejsce przechowywania osprzętu na pokładzie
Pawęż (skrajnia rufowa)element konstrukcyjny zamykający kadłub od rufy
Stępka (kil)główny element konstrukcji wzdłużnej jachtu
Wzdłużnica głównawzdłużny element szkieletu kadłuba
Dennikpoprzeczny element szkieletu w dnie kadłuba
Kilsonwzdłużny element konstrukcyjny nad stępką
Skrzynia mieczowaelement, w którym pracuje miecz
Gretingpodłoga (ruszt) na jachcie
Zęzaprzestrzeń pod podłogą, gdzie zbiera się woda z przecieków
Mesasalon/jadalnia na jachcie
Kambuzkuchnia jachtowa
Kingstontoaleta na jachcie
Tab. 9. Kadłub, pokład i pomieszczenia
PojęcieZnaczenie
Top masztugórna część masztu — tam znajduje się róg fałowy grota
Pięta masztudolna część masztu; element utwierdzający ją w kadłubie to gniazdo
Kolumna / stengadolna i górna część masztu wielosekcyjnego (kolumna, stenga, top)
Nok (bomu)zewnętrzny koniec bomu (drugi koniec to pięta)
Wzdłużnik / likszpara / młynekelementy konstrukcyjne bomu (wzmocnienie, rowek na liklinę, element obrotowy)
Garda (szpona)okucie gafla mocujące go do masztu (odpowiednik pięty bomu)
Pikzewnętrzny koniec gafla
Pikfał / prowadnica pikfałulina podnosząca pik gafla i jej prowadnica
Koraliki (rakszloty)elementy przy gardzie gafla ułatwiające jego przesuw wzdłuż masztu
Raksyokucia mocujące przedni lik foka do sztagu
Sztag / forsztagolinowanie stałe utrzymujące maszt od dziobu; pierwszy sztag od dziobu = forsztag
Achtersztag / bezansztagutrzymują maszt (główny / bezanowy) od rufy
Jumpsztagusztywnia górną część masztu
Wanty kolumnowe / topowe (stenwanty)utrzymują maszt na boki, zapobiegają przewróceniu
Topenantalina podtrzymująca nok bomu
Obciągacz bomuzapobiega unoszeniu się bomu pod wpływem wiatru
Kontrafałlina pracująca w kierunku przeciwnym do szotu
Sztagownik / podwięźokucia pokładowe mocujące odpowiednio sztag / wanty
Ściągaczelement napinający wanty/sztagi
Szekleogniwa łączące elementy olinowania i osprzętu
Gniazdoelement utwierdzający piętę masztu w kadłubie
Tab. 10. Takielunek, maszt, gafel i bom
PojęcieZnaczenie
Liki żaglakrawędzie żagla: dolny, przedni, wolny
Rogi żaglanaroża żagla: fałowy (góra), halsowy, szotowy (dół)
Brytyprostokątne pasy materiału budujące powierzchnię żagla
Bantydodatkowe warstwy tkaniny wzmacniające brzegi i rogi żagla
Dacrontkanina, z której współcześnie szyje się żagle
Liklinalina obramowująca przedni i dolny lik żagla trójkątnego
Likszpararowek w maszcie/bomie na liklinę
Halslinkalinka łącząca żagiel z piętą bomu
Marlinkalinka do mocowania żagla do gafla/bomu
Refbanta / refbrytpas żagla, do którego zwija się go przy refowaniu
Remizkioczka na refbancie do mocowania reflinek
Reflinki (refsejzingi)krótkie linki zabezpieczające zrefowaną część żagla
Wimpelchorągiewka wskazująca kierunek wiatru pozornego
Prowadnica szotów fokaszyna regulująca położenie rogu szotowego foka
Bezanżagiel na keczu/jolu, najbliżej rufy
Spinakerlekki balonowy żagiel na kursach od półwiatru do fordewindu
Środek ożaglowaniamiejsce przyłożenia siły aerodynamicznej działającej na żagiel
Środek bocznego oporumiejsce przyłożenia siły hydrodynamicznej działającej na podwodną część kadłuba
Tab. 11. Żagiel i jego oprzyrządowanie
PojęcieZnaczenie
Kauszametalowe okucie w oku liny, chroni przed przetarciem
Kipaprowadnica liny na pokładzie/relingu
Kluza / półkluzaotwór w burcie do prowadzenia cumy (półkluza — otwarta z jednej strony)
Knagaokucie do obkładania (mocowania) lin
Kabestanwciągarka z korbą do wybierania lin pod dużym obciążeniem
Lazy jacksystem linek ułatwiający opuszczanie/składanie grota
Szpringlina cumownicza biegnąca ukośnie, blokująca ruch wzdłużny jachtu
Płetwa sterowa / jarzmo / rumpelelementy urządzenia sterowego przekazujące ruch na kurs jachtu
Rogatnicaelement mocujący płetwę sterową do pawęży
Handreling / sztormrelinguchwyty i słupki z linkami chroniące załogę przed wypadnięciem za burtę
Tab. 12. Osprzęt pokładowy, cumowniczy i urządzenie sterowe
PojęcieZnaczenie
Gaźnikwytwarza mieszankę paliwowo-powietrzną
1 kW≈ 1,36 KM
Pantografurządzenie mocujące silnik przyczepny do jachtu
Napięcie instalacji elektrycznejnajczęściej 12 V
Tab. 13. Silnik i instalacje

Jak się uczyć z tym materiałem: Najlepiej przejść artykuł raz w całości, a potem wracać do słownika i rysunków przy
każdym nowym, nieznanym terminie — taka powtórka „od pojęcia do definicji” utrwala
terminologię najskuteczniej.

Materiał opracowany dla osób poznających budowę jachtu żaglowego. Powodzenia na wodzie! ⛵