Spis treści

1. Podział jachtów żaglowych
2. Materiały konstrukcyjne
3. Jak powstaje jacht laminatowy
4. Kadłub i pokład — nazewnictwo
5. Takielunek stojący i ruchomy
6. Typy ożaglowania
7. Żagle — budowa i rodzaje
8. Osprzęt pokładowy i cumowniczy
9. Szkielet kadłuba i pomieszczenia skrajne
10. Urządzenie sterowe
11. Wnętrze jachtu
12. Instalacje na jachcie
13. Silnik zaburtowy
14. Słownik pojęć

Rozdział 1

Podział jachtów żaglowych

Zanim zaczniemy rozkładać jacht na części, warto wiedzieć, z jakim w ogóle typem jednostki mamy do czynienia. Jachty żaglowe dzielimy według czterech głównych kryteriów:

1. materiału konstrukcyjnego — drewno, stal, laminat (najczęściej dziś spotykany),
2. liczby kadłubów — jednokadłubowiec (monohull), katamaran, trimaran,
3. przeznaczenia — rekreacyjne, sportowe, szkoleniowe,
4. rejonu żeglugi — śródlądowe i morskie.

Rozdział 2

Materiały konstrukcyjne

Historycznie jachty budowano z drewna, później z stali, a od kilkudziesięciu lat dominującym materiałem jest laminat (kompozyt szklano-poliestrowy) — lekki, tani w produkcji seryjnej i łatwy w naprawie.

Materiał	Zalety	Wady
Drewno	tradycja, dobre tłumienie drgań, estetyka	pracochłonna konserwacja, podatność na gnicie
Stal	wytrzymałość, odporność na uszkodzenia mechaniczne	ciężar, korozja, konieczność zabezpieczeń antykorozyjnych
Laminat (GRP)	lekkość, produkcja seryjna z jednej formy, łatwe naprawy żywicą	starzenie się żywicy, osmoza przy złej jakości laminatu

Rozdział 3

Jak powstaje jacht laminatowy

Skoro większość jachtów szkoleniowych i turystycznych to laminat, warto znać kolejność jego powstawania — to pytanie „za kulisami”, które pomaga zrozumieć, dlaczego kadłub i pokład sklejane są jako dwie oddzielne skorupy.

Żelkot to zewnętrzna, gładka warstwa żywicy nadająca kolor i ochronę przed wodą — to właśnie ją widzimy jako „lakier” kadłuba. Pod nią leżą kolejne warstwy maty szklanej przesycone żywicą poliestrową, budujące sztywność struktury (tzw. laminat GRP — glass reinforced plastic).

⚓ ⚓ ⚓

Rozdział 4

Kadłub i pokład — nazewnictwo

Podstawa podstaw: orientacja na jachcie i nazwy stref pokładu. To jedne z najważniejszych pojęć do zapamiętania.

Uwaga: „Fordek” to pokład dziobowy, a „achterdek” to pokład rufowy. Burty określamy zawsze patrząc od rufy w stronę dziobu: lewa burta (bakburta) i prawa burta (sterburta). To samo dotyczy świateł pozycyjnych — czerwone światło zawsze po lewej, zielone po prawej.

Rozdział 5

Takielunek, olinowanie stałe i olinowanie ruchome

Takielunek to liny (dziś zwykle stalowe) utrzymujące maszt w pozycji pionowej, nie są wybierane podczas żeglugi. Takielunek ruchomy to liny służące do stawiania, opuszczania i ustawiania żagli oraz wszystkie liny za pomocą których obsługujemy jacht.

Olinowanie stałe

Top masztu

Najwyższy punkt masztu. W tym miejscu mocowane są elementy olinowania oraz często urządzenia nawigacyjne, światła i anteny.

Stęga

Górna część masztu znajdująca się ponad jego zasadniczą kolumną (od salingu). W dawnych konstrukcjach mogła stanowić osobne drzewce.

Kolumna masztu

Główna, pionowa część masztu od pięty do salingu.

Pięta masztu

Dolny koniec masztu oparty na pokładzie lub specjalnej podstawie.

Saling

Poprzeczna rozpórka zamocowana do masztu. Odsuwa wanty od masztu, dzięki czemu poprawia ich kąt działania i zwiększa boczną stabilność masztu.

Achtersztag

Lina olinowania stałego biegnąca od topu masztu do rufy. Utrzymuje maszt od tyłu i zapobiega jego przechyleniu w stronę dziobu.

Forsztag – sztag

Lina biegnąca od masztu do dziobu. Utrzymuje maszt od przodu. Na forsztagu często stawia się fok lub kliwer.

Babysztag

Dodatkowy, krótszy sztag zamocowany przed masztem, pomiędzy masztem a forsztagiem. Usztywnia dolną lub środkową część masztu.

Stenwanta

Wanta biegnąca od topu masztu lub stęgi do burty. Podtrzymuje górną część masztu i zapobiega jego przewróceniu na bok.

Wanta kolumnowa

Wanta biegnąca od pokładu do dolnej części masztu. Stabilizuje jego kolumnę i współpracuje ze stenwantami.

Relingi

Stalowe linki prowadzone wzdłuż obu burt. Tworzą zabezpieczenie chroniące załogę przed wypadnięciem za burtę.

Kosz dziobowy

Metalowa konstrukcja znajdująca się na dziobie. Stanowi zakończenie relingów i zabezpiecza osoby pracujące w przedniej części jachtu.

Kosz rufowy

Metalowa konstrukcja umieszczona na rufie. Stanowi tylne zakończenie relingów i zabezpiecza załogę w kokpicie oraz na achterdeku.

Olinowanie ruchome

Fał grota

Lina służąca do podnoszenia i opuszczania grota. Biegnie od górnego rogu żagla przez bloczek przy topie masztu do pokładu.

Fał foka

Lina służąca do podnoszenia i opuszczania foka. Jest mocowana do rogu fałowego żagla przedniego i prowadzona przez maszt lub jego okolice.

Szot foka

Lina służąca do ustawiania foka względem wiatru. Prowadzi od rogu szotowego foka do kokpitu, zwykle osobno po obu stronach jachtu.

Topenanta

Lina podtrzymująca koniec bomu od góry. Utrzymuje bom po opuszczeniu grota i zabezpiecza go przed opadnięciem na pokład.

Obciągacz bomu

Układ lin lub siłownik łączący bom z dolną częścią masztu albo pokładem. Ściąga bom w dół i pomaga kontrolować kształt grota, szczególnie jego górną część.

Szot grota

Lina służąca do ustawiania bomu i grota względem osi jachtu oraz kierunku wiatru. Pozwala wybierać i luzować grot podczas zmiany kursu.

Zapamiętaj: Uwaga na fałszywe skojarzenie: końce bomu to pięta i nok,
a końce gafla to pięta i pik (garda to inna nazwa pięty
gafla — okucie mocujące do masztu). Testy lubią zamieniać te nazwy między bomem a gaflem.

Rozdział 6

Typy ożaglowania

Warto rozróżniać dwie odrębne klasyfikacje ożaglowania — nie należy ich ze sobą mylić:

1. podział wg liczby masztów i układu żagli (slup, kecz, kuter, ket, jol, szkuner, sluter),
2. podział wg kształtu i sposobu rozpięcia żagla (bermudzkie, gaflowe, rejowe, łacińskie, lugrowe, rozprzowe).

Podział wg liczby masztów i układu żagli

Zapamiętaj: Na keczu najbliżej rufy stoi żagiel zwany bezanem — pytanie o to pojawia się niemal w każdym zestawie. Zapamiętaj też: ket to jacht z jednym masztem i jednym żaglem (samym grotem) – bez foka, a slup to jeden maszt i dwa żagle (grot + fok).

Typ	Charakterystyka
Sluter	jeden maszt jak w slupie/kutrze, ale z inną proporcją i pozycją masztu — pośredni między slupem a kutrem
Jol	jacht dwumasztowy; mały maszt bezanowy stoi za urządzeniem sterowym (za sterem) — to odróżnia go od kecza
Kecz	jacht dwumasztowy; mały maszt bezanowy stoi przed urządzeniem sterowym
Szkuner	jacht co najmniej dwumasztowy, w którym maszt rufowy (grotmaszt) jest równy lub wyższy od masztu dziobowego (fokmasztu)

Zapamiętaj: Kluczowe rozróżnienie jol / kecz: jeśli mały żagiel rufowy jest za sterem to jol; jeśli przed sterem to kecz. Wśród jachtów dwumasztowych warto pamiętać: slup i jol nie są tym samym co jol i kecz — tylko jol i kecz to typy dwumasztowe.

Podział wg kształtu i rozpięcia żagla

Ta sama liczba masztów może nieść zupełnie inaczej skrojony i rozpięty żagiel. Poniżej rozpoznawanie sylwetek następujących typów ożaglowania:

Typ	Cecha rozpoznawcza
Bermudzkie	trójkątny żagiel rozpięty między masztem a bomem. Krawędzie żagla nazywa się likami: przy maszcie znajduje się lik przedni, przy bomie — lik dolny, a wolna krawędź żagla to lik wolny. Obecnie jest to najczęściej spotykany typ ożaglowania na jachtach. – dziś najpopularniejsze
Gaflowe	Czworokątny żagiel jest rozpięty między masztem, bomem i gaflem, czyli górnym ukośnym drzewcem. Jego krawędzie nazywa się likami: przy maszcie znajduje się lik przedni, przy bomie — lik dolny, a przy gaflu — lik górny. Czwarty bok żagla, nieprzymocowany do żadnego drzewca, to lik wolny, nazywany także likiem wolny.
Rozprzowe	czworokątny żagiel podtrzymywany ukośnym drzewcem, nazywanym rozprzem. Takie rozwiązanie stosuje się m.in. w niewielkich jachtach klasy Optimist.
Lugrowe	Czworokątny żagiel na ukośnej rei, asymetrycznie względem masztu. Spotykane głównie na tradycyjnych łodziach i niewielkich jednostkach żaglowych.
Rejowe	prostokątny lub trapezowy żagiel zawieszony na poziomej rei ustawionej poprzecznie do masztu. Spotykane głównie na dawnych żaglowcach i ich współczesnych replikach.

⚓ ⚓ ⚓

Rozdział 7

Żagle — budowa i rodzaje

Rodzaje żagli

• Żagle przymasztowe — grot, bezan, trajsel (grot sztormowy),
• Sztaksle (żagle przysztagowe) — fok, kliwer, genua, fok sztormowy,
• Żagle dodatkowe — spinaker, genaker (lekkie, balonowe żagiele stawiane na kursach od półwiatru do fordewindu).

Współcześnie żagle szyje się niemal wyłącznie z dacronu (poliestrowa tkanina techniczna), nie z bawełny czy sizalu. Żagiel składa się z zszytych brytów – prostokątnych pasów materiału tworzących właściwy kształt (skrętność) powierzchni żaglowej. Aby wzmocnić żagiel w newralgicznych miejscach, na jego brzegach i rogach naszywa się dodatkowe warstwy tkaniny, tworząc tzw. banty — to inny element niż bryty (bryty budują całą powierzchnię, banty wzmacniają krawędzie i rogi).

Anatomia żagla (na przykładzie grota typu markoni)

Liny i drobny osprzęt żagla

Termin	Znaczenie
Liklina	Lina wszyta w przedni lub dolny lik żagla. Wzmacnia jego krawędź i umożliwia wsunięcie żagla w likszparę masztu albo bomu.
Likszpara masztu	Podłużny rowek w maszcie, w którym przesuwa się liklina albo pełzacze przedniego liku grota.
Likszpara bomu	Podłużny rowek w bomie przeznaczony do wsunięcia likliny dolnego liku grota. Nie każdy grot jest mocowany do bomu na całej długości.
Pełzacz żagla	Element z tworzywa lub metalu przymocowany do liku żagla, który przesuwa się w likszparze masztu lub bomu i utrzymuje żagiel przy drzewcu.
Lik przedni	Przednia krawędź żagla biegnąca wzdłuż masztu. W grocie może być mocowana do masztu likliną albo pełzaczami.
Lik dolny	Dolna krawędź żagla biegnąca wzdłuż bomu, od rogu halsowego do rogu szotowego.
Lik wolny	Tylna krawędź żagla, która nie jest przymocowana do żadnego drzewca. Biegnie od rogu fałowego do rogu szotowego.
Róg fałowy	Górny narożnik żagla, do którego mocowany jest fał służący do podnoszenia żagla.
Róg halsowy	Dolny przedni narożnik żagla znajdujący się przy maszcie i pięcie bomu. Jest mocowany za pomocą halsu lub halslinki.
Róg szotowy	Dolny tylny narożnik żagla. W grocie jest mocowany do bomu i regulowany szkentlą, a w foku łączy się z szotami.
Fał grota	Lina służąca do podnoszenia i opuszczania grota. Jest mocowana do rogu fałowego żagla.
Hals	Mocowanie rogu halsowego żagla do masztu, bomu lub pokładu. Utrzymuje dolny przedni narożnik żagla we właściwym położeniu.
Szkentla 😉	Lina lub układ regulacyjny mocowany do rogu szotowego grota. Służy do napinania dolnego liku i przesuwania rogu szotowego wzdłuż bomu.
Marlinka	Cienka linka służąca do mocowania żagla do bomu, gafla albo innego drzewca poprzez kolejne przewiązania.
Bryt	Pojedynczy fragment tkaniny żaglowej. Żagiel powstaje z połączonych ze sobą brytów odpowiednio ułożonych i wyprofilowanych.
Banta	Wzmocniony pas tkaniny wszyty w żagiel. Może wzmacniać miejsca szczególnie obciążone albo służyć jako podstawa mocowania listew.
Listwa usztywniająca	Elastyczna listwa wsunięta w specjalną kieszeń na żaglu. Podtrzymuje lik wolny, ogranicza jego trzepotanie i pomaga zachować prawidłowy profil żagla.
Refbanta (refbryt)	Wzmocniony pas tkaniny biegnący poprzecznie przez żagiel, w którym znajdują się elementy używane podczas refowania.
Remizka	Wzmocnione metalowym lub tworzywowym pierścieniem oczko w żaglu. Może służyć do przeprowadzenia reflinek albo zamocowania lin refowych.
Reflina Refhals i Refszkentla	Lina używana do zmniejszania powierzchni żagla. Przyciąga nowy róg halsowy lub szotowy do bomu podczas refowania.
Refsejzingi (reflinki)	Krótkie linki przeprowadzone przez remizki w refbancie. Służą do uporządkowania i podwiązania luźnej części zrefowanego żagla, ale nie powinny przenosić głównych obciążeń.
Wimpel	Lekka chorągiewka umieszczona najczęściej na topie masztu, wskazująca kierunek wiatru pozornego.
Icel	Lekka wstążka najczęściej na wantach, wskazująca kierunek wiatru pozornego.
Wózek szotowy	Szyna na pokładzie umożliwiająca zmianę położenia bloczka szotu foka, a tym samym regulację kąta działania szotu i kształtu żagla.

Zapamiętaj: Przy prawidłowo postawionym foku najbliżej sztagownika (okucia mocującego sztag do pokładu)
znajduje się róg halsowy. Elementem składowym każdego żagla jest
bryt — fał i nok to elementy takielunku/drzewc, nie samego żagla.

Zapamiętaj: W ożaglowaniu bermudzkim liki to: dolny, przedni i wolny — to najczęściej
powtarzające się pytanie o żagle. Uważaj na dwa podobnie brzmiące, ale różne terminy:
żagiel szyty jest z brytów (prostokątne pasy budujące całą powierzchnię),
natomiast banty to dodatkowe warstwy tkaniny naszyte na brzegach i rogach
żagla dla wzmocnienia — to nie synonimy, tylko dwa różne elementy konstrukcji żagla.

Refowanie

Zmniejszenie powierzchni ożaglowania dla bezpieczeństwa żeglugi to refowanie. Główny żagiel na slupie refujemy zwykle zwijając go do wysokości refbanty (widocznej na rysunku jako jaśniejszy pas) i zabezpieczając reflinkami (refsejzingiem) przewleczonymi przez remizki — wzmocnione oczka w żaglu na wysokości pasa refowego.

Rozdział 8

Osprzęt pokładowy i cumowniczy

Zapamiętaj: Szpring dziobowy to lina idąca z dziobu jachtu w kierunku rufy i mocowana
na lądzie za jachtem — zapobiega przesuwaniu się jachtu do przodu. Uważaj na dystraktory
odwracające kierunki (np. „lina idąca z jachtu na ląd w kierunku dziobu, zamocowana na rufie” —
to właśnie definicja szpringu rufowego, nie dziobowego).

Pozostały osprzęt pokładowy i takielunkowy

Warto umieć rozpoznać zdjęcia/rysunki konkretnych okuć i znać ich nazwę — poniżej kluczowe elementy spoza podstawowej czwórki (kausza, kipa, kluza, knaga).

Element	Opis
Kabestan	mały wciągarka/kołowrót z korbą do wybierania lin pod dużym obciążeniem (np. szotów)
Półkluza	okucie podobne do kluzy, ale otwarte z jednej strony (litera „U”), ułatwia szybkie założenie liny
Podwięź (burtowa)	okucie na pokładzie/burcie, do którego mocujemy wanty
Sztagownik	okucie na pokładzie, do którego mocujemy sztag
Ściągacz	element (śruba napinająca) do regulacji naciągu want/sztagów
Szekle	metalowe ogniwa łączące elementy olinowania oraz inny osprzęt między sobą
Gniazdo	element w kadłubie, w którym utwierdzona jest pięta masztu
Lazy jack	system linek podpiętych do masztu, tworzący „pokrowiec” ułatwiający opuszczanie i składanie grota
Kipy lub bloczki	elementy, przez które prowadzone są szoty foka na pokładzie

Zapamiętaj: Nie myl podwięzi (mocowanie want) ze sztagownikiem
(mocowanie sztagu) — to dwa osobne okucia pokładowe o różnym przeznaczeniu. „Lazy jack”
to lina/system pomocny przy opuszczaniu grota, a nie sztormreling czy lajflina.

Rozdział 9

Szkielet kadłuba i pomieszczenia skrajne

Poza pomieszczeniami mieszkalnymi (mesa, kambuz, kingston — patrz następny rozdział), warto poznać skrajne przedziały kadłuba oraz podstawowe elementy jego konstrukcji nośnej.

Termin	Znaczenie
Forpik	przedni (dziobowy) przedział/schowek kadłuba
Achterpik	rufowy przedział/schowek kadłuba
Forluk	właz dziobowy — pokładowy otwór wejściowy do forpiku
Bakista	miejsce na pokładzie, w którym przechowujemy osprzęt (nie mylić z forpikiem — sypialnią dziobową)
Pawęż (skrajnia rufowa)	element konstrukcyjny zamykający kadłub od rufy (płaska rufa)
Stępka (kil)	główny, najniżej położony element konstrukcji wzdłużnej jachtu — „kręgosłup” kadłuba
Wzdłużnica główna	wzdłużny element szkieletu kadłuba wzmacniający jego konstrukcję
Dennik	poprzeczny element szkieletu w dnie kadłuba
Kilson	wzdłużny element konstrukcyjny nad stępką, wzmacniający dno
Skrzynia mieczowa	element konstrukcyjny, w którym porusza się miecz (płetwa boczna)
Greting	podłoga (ruszt) na jachcie

Zapamiętaj: Forpik to schowek/przedział dziobowy, achterpik — rufowy.
Pawęż to inaczej skrajnia rufowa — element konstrukcyjny rufy, a nie
manewr żeglugi zygzakiem ani wąż do wody. Stępka to inaczej kil — główny element
konstrukcji wzdłużnej, nie część masztu.

Rozdział 10

Urządzenie sterowe

Urządzenie sterowe jachtu kabinowego składa się z kilku współpracujących elementów:

Element	Rola
Płetwa sterowa	główny element wytwarzający siłę hydrodynamiczną zmieniającą kurs jachtu
Jarzmo	łączy górną część płetwy sterowej z rumplem/systemem sterowania
Rumpel	drążek do bezpośredniego sterowania płetwą
Rogatnica	element składowy urządzenia sterowego mocujący płetwę do pawęży
Fał płetwy sterowej	lina, za pomocą której podnosimy/opuszczamy płetwę sterową (na jachtach z podnoszoną płetwą)

Zapamiętaj: Urządzenie sterowe składa się z rumpla, jarzma i płetwy sterowej — pawęż
to element kadłuba (skrajnia rufowa), do którego mocowane są rogatnice, a nie część
samego urządzenia sterowego.

Rozdział 11

Wnętrze jachtu

Pomieszczenia na typowym jachcie kabinowym, od dziobu do rufy:

Pomieszczenie	Funkcja
Kubryk	sypialnia (zwykle dziobowa)
Mesa	salon / jadalnia, miejsce spotkań załogi
Kambuz	kuchnia — tu gotujemy posiłki
Kingston	toaleta (WC) na jachcie
Kabina nawigacyjna	miejsce pracy sternika/nawigatora z mapami i przyrządami
Pentra	spiżarnia — przechowywanie prowiantu
Bakista	schowek na pokładzie (np. na cumy, fendry)

Zapamiętaj: „Miejsce, w którym można ugotować posiłek” to kambuz — nie mylić z
kingstonem (toaleta) czy mesą (jadalnia, ale nie miejsce gotowania).

Rozdział 12

Instalacje na jachcie

Jacht kabinowy to małe „mieszkanie” na wodzie — ma własne instalacje, o których warto wiedzieć nie tylko z ciekawości, ale i bezpieczeństwa.

1. Instalacja elektryczna 12V — zasilana z akumulatora (najczęściej żelowego), sterowana panelem z bezpiecznikami.
2. Instalacja gazowa — butla gazowa zasilająca kuchenkę; gaz jest cięższy od powietrza i w razie wycieku gromadzi się w zęzie (najniższym miejscu kadłuba) — dlatego zawory butli powinny być zamykane po użyciu, a nie stale otwarte. Szczelność instalacji gazowej sprawdzamy bezpiecznie wodą z płynem do mycia naczyń (bąbelki ujawnią nieszczelność) — nigdy płomieniem zapałki czy zapalniczki.
3. Instalacja wodna — zbiornik wody słodkiej i pompa dostarczająca ją do zlewu.
4. Instalacja sanitarna — toaleta chemiczna (kingston); jej opróżnianie odbywa się w porcie, w wyznaczonym miejscu, lub — na otwartych wodach — w odpowiedniej odległości od brzegu, zgodnie z lokalnymi przepisami.
5. Instalacja osuszania zęzy — pompa ręczna lub elektryczna usuwająca wodę zbierającą się w najniższej części kadłuba (zęzie).

Zapamiętaj: Kolejność otwierania przy uruchamianiu kuchenki gazowej: najpierw zawór na butli,
potem kurek kuchenki — nigdy odwrotnie, i zawory butli nie powinny być
otwarte na stałe.

Rozdział 13

Silnik zaburtowy (przyczepny)

Zapamiętaj: Jeśli po uruchomieniu silnika nie widać wypływającej wody chłodzącej — należy natychmiast wyłączyć silnik i ustalić przyczynę usterki. Paliwo do silnika czterosuwowego to zwykła benzyna (mieszanki benzyny z olejem używa się w silnikach dwusuwowych).

Zagadnienie	Do zapamiętania
Przelicznik mocy	1 kW (kilowat) ≈ 1,36 KM
Gaźnik	urządzenie wytwarzające mieszankę paliwowo-powietrzną
Nakrętka odpowietrznika	mocowana jest na nakrętce zbiornika paliwa — odkręcamy ją przed uruchomieniem
Ssanie przy zimnym silniku	dźwignię ssania ustawiamy w pozycji ssanie maksymalne
Obudowa silnika	podczas pracy silnika nie zdejmujemy obudowy, a przy zdjętej — nie zakładamy jej z powrotem w trakcie pracy
Wlew „FUEL”	wlewamy paliwo
Wlew „WASSER”	wlewamy wodę (niem. Wasser = woda)
Transport zbiornika paliwa	napełniamy, zostawiając trochę miejsca na wzrost ciśnienia przy wzroście temperatury
Kolejność zamykania kuchenki gazowej	najpierw kuchenka, potem butla z gazem — odwrotnie niż przy otwieraniu

⚓ ⚓ ⚓

Rozdział 14

Słownik pojęć — budowa jachtu

Zestawienie najważniejszych pojęć z zakresu budowy jachtu, pogrupowanych tematycznie.

Pojęcie	Znaczenie
Fordek	pokład dziobowy
Achterdek	pokład rufowy
Forpik	przedni (dziobowy) przedział/schowek kadłuba
Achterpik	rufowy przedział/schowek kadłuba
Forluk	właz dziobowy
Bakista	miejsce przechowywania osprzętu na pokładzie
Pawęż (skrajnia rufowa)	element konstrukcyjny zamykający kadłub od rufy
Stępka (kil)	główny element konstrukcji wzdłużnej jachtu
Wzdłużnica główna	wzdłużny element szkieletu kadłuba
Dennik	poprzeczny element szkieletu w dnie kadłuba
Kilson	wzdłużny element konstrukcyjny nad stępką
Skrzynia mieczowa	element, w którym pracuje miecz
Greting	podłoga (ruszt) na jachcie
Zęza	przestrzeń pod podłogą, gdzie zbiera się woda z przecieków
Mesa	salon/jadalnia na jachcie
Kambuz	kuchnia jachtowa
Kingston	toaleta na jachcie

Pojęcie	Znaczenie
Top masztu	górna część masztu — tam znajduje się róg fałowy grota
Pięta masztu	dolna część masztu; element utwierdzający ją w kadłubie to gniazdo
Kolumna / stenga	dolna i górna część masztu wielosekcyjnego (kolumna, stenga, top)
Nok (bomu)	zewnętrzny koniec bomu (drugi koniec to pięta)
Wzdłużnik / likszpara / młynek	elementy konstrukcyjne bomu (wzmocnienie, rowek na liklinę, element obrotowy)
Garda (szpona)	okucie gafla mocujące go do masztu (odpowiednik pięty bomu)
Pik	zewnętrzny koniec gafla
Pikfał / prowadnica pikfału	lina podnosząca pik gafla i jej prowadnica
Koraliki (rakszloty)	elementy przy gardzie gafla ułatwiające jego przesuw wzdłuż masztu
Raksy	okucia mocujące przedni lik foka do sztagu
Sztag / forsztag	olinowanie stałe utrzymujące maszt od dziobu; pierwszy sztag od dziobu = forsztag
Achtersztag / bezansztag	utrzymują maszt (główny / bezanowy) od rufy
Jumpsztag	usztywnia górną część masztu
Wanty kolumnowe / topowe (stenwanty)	utrzymują maszt na boki, zapobiegają przewróceniu
Topenanta	lina podtrzymująca nok bomu
Obciągacz bomu	zapobiega unoszeniu się bomu pod wpływem wiatru
Kontrafał	lina pracująca w kierunku przeciwnym do szotu
Sztagownik / podwięź	okucia pokładowe mocujące odpowiednio sztag / wanty
Ściągacz	element napinający wanty/sztagi
Szekle	ogniwa łączące elementy olinowania i osprzętu
Gniazdo	element utwierdzający piętę masztu w kadłubie

Pojęcie	Znaczenie
Liki żagla	krawędzie żagla: dolny, przedni, wolny
Rogi żagla	naroża żagla: fałowy (góra), halsowy, szotowy (dół)
Bryty	prostokątne pasy materiału budujące powierzchnię żagla
Banty	dodatkowe warstwy tkaniny wzmacniające brzegi i rogi żagla
Dacron	tkanina, z której współcześnie szyje się żagle
Liklina	lina obramowująca przedni i dolny lik żagla trójkątnego
Likszpara	rowek w maszcie/bomie na liklinę
Halslinka	linka łącząca żagiel z piętą bomu
Marlinka	linka do mocowania żagla do gafla/bomu
Refbanta / refbryt	pas żagla, do którego zwija się go przy refowaniu
Remizki	oczka na refbancie do mocowania reflinek
Reflinki (refsejzingi)	krótkie linki zabezpieczające zrefowaną część żagla
Wimpel	chorągiewka wskazująca kierunek wiatru pozornego
Prowadnica szotów foka	szyna regulująca położenie rogu szotowego foka
Bezan	żagiel na keczu/jolu, najbliżej rufy
Spinaker	lekki balonowy żagiel na kursach od półwiatru do fordewindu
Środek ożaglowania	miejsce przyłożenia siły aerodynamicznej działającej na żagiel
Środek bocznego oporu	miejsce przyłożenia siły hydrodynamicznej działającej na podwodną część kadłuba

Pojęcie	Znaczenie
Kausza	metalowe okucie w oku liny, chroni przed przetarciem
Kipa	prowadnica liny na pokładzie/relingu
Kluza / półkluza	otwór w burcie do prowadzenia cumy (półkluza — otwarta z jednej strony)
Knaga	okucie do obkładania (mocowania) lin
Kabestan	wciągarka z korbą do wybierania lin pod dużym obciążeniem
Lazy jack	system linek ułatwiający opuszczanie/składanie grota
Szpring	lina cumownicza biegnąca ukośnie, blokująca ruch wzdłużny jachtu
Płetwa sterowa / jarzmo / rumpel	elementy urządzenia sterowego przekazujące ruch na kurs jachtu
Rogatnica	element mocujący płetwę sterową do pawęży
Handreling / sztormreling	uchwyty i słupki z linkami chroniące załogę przed wypadnięciem za burtę

Pojęcie	Znaczenie
Gaźnik	wytwarza mieszankę paliwowo-powietrzną
1 kW	≈ 1,36 KM
Pantograf	urządzenie mocujące silnik przyczepny do jachtu
Napięcie instalacji elektrycznej	najczęściej 12 V

Jak się uczyć z tym materiałem: Najlepiej przejść artykuł raz w całości, a potem wracać do słownika i rysunków przy
każdym nowym, nieznanym terminie — taka powtórka „od pojęcia do definicji” utrwala
terminologię najskuteczniej.

Materiał opracowany dla osób poznających budowę jachtu żaglowego. Powodzenia na wodzie! ⛵